Er zijn van die dagen die je al weken van tevoren op de kalender ziet aankomen, niet omdat er iets leuks gepland staat, maar omdat je lichaam je er wel aan gaat herinneren. De kramp die begint als een doffe druk ergens onderin, en langzaam verandert in iets wat je concentratie breekt, je plannen ondermijnt, en je soms simpelweg dwingt om even helemaal niets te doen. De vermoeidheid die niet weggaat met slaap, hoe vroeg je ook naar bed gaat. Voor veel vrouwen is dat gewoon een vast onderdeel van de maand, iets waar je je maar bij neerlegt en waar je een routine omheen bouwt: de warmwaterkruik, de ibuprofen binnen handbereik, de dag waarop je liever geen afspraken plant.
Steeds meer mensen kijken daarom naar CBD als iets om naast die vertrouwde routine te leggen. Niet als vervanging voor wat al werkt, maar als iets extra's, iets om te proberen op de dagen dat de gebruikelijke aanpak niet genoeg lijkt te doen. De vraag die daarbij opkomt is logisch: is hier al iets over bekend, of loop je vooral achter de marketing aan? Wat kunnen we hier eerlijk over zeggen, en wat weten we nog niet?
Wat er precies gebeurt bij menstruatiepijn
Menstruatiepijn, in de medische wereld dysmenorroe genoemd, ontstaat doordat de baarmoeder samentrekt om het baarmoederslijmvlies af te stoten. Die samentrekkingen worden aangestuurd door stofjes die prostaglandines heten, dezelfde familie van ontstekingsbevorderende stoffen die ook een rol spelen bij koorts en zwelling elders in het lichaam. Hoe hoger het prostaglandineniveau in het baarmoederslijmvlies, hoe heviger de samentrekkingen, en dus hoe heviger de kramp meestal aanvoelt. Dit verklaart ook meteen waarom veel voorkomende pijnstillers zoals ibuprofen werken: ze remmen precies deze prostaglandineproductie.
Er is een onderscheid tussen primaire dysmenorroe, menstruatiepijn zonder onderliggende oorzaak, en secundaire dysmenorroe, waarbij iets anders meespeelt, zoals endometriose of vleesbomen in de baarmoeder. Deze twee lopen in de praktijk vaak door elkaar heen, en het is niet altijd eenvoudig voor iemand zelf om het verschil te herkennen. Veel mensen ervaren daarnaast ook PMS-klachten in dezelfde cyclus: stemmingswisselingen, een opgeblazen gevoel, prikkelbaarheid, en een vermoeidheid die soms al dagen voor de menstruatie zelf begint. Voor sommigen is de pijn rond de menstruatie zelf het grootste probleem, voor anderen is het juist de opeenstapeling van al deze kleinere ongemakken die de week zwaar maakt.
Wat het onderzoek naar CBD hier laat zien
Dit is nog een relatief nieuw onderzoeksterrein, wat verrassend is als je bedenkt hoe wijdverspreid menstruatiepijn is en hoe lang mensen al met cannabis experimenteren voor uiteenlopende klachten. Het is dan ook belangrijk om precies te zijn over wat er al is aangetoond, wat nog wordt uitgezocht, en waar de grens tussen die twee precies ligt.
Een gerandomiseerde, open-label studie uit 2024, gepubliceerd in Experimental and Clinical Psychopharmacology door onderzoekers van de University of Arkansas en Auburn University, keek specifiek naar CBD en menstruatiegerelateerde klachten. Volgens de auteurs zelf was er daarvoor nog geen enkele studie die het effect van cannabinoïden op deze klachten had onderzocht. Het ging om 33 deelnemers met matige tot ernstige klachten, die willekeurig werden verdeeld over twee doseringsgroepen: 160 mg of 320 mg CBD, tweemaal daags. Ze begonnen elke maand op de eerste dag dat de klachten opkwamen, en namen de softgels gedurende vijf dagen in, drie maanden lang, na een beginmeting die als vergelijkingspunt diende. De onderzoekers zagen een afname in menstruatiegerelateerde klachten, prikkelbaarheid, angst en stress ten opzichte van die beginmeting.
Belangrijk om te vermelden: dit was een open-label studie, wat betekent dat deelnemers wisten dat ze CBD kregen, en er was geen placebogroep om de resultaten tegen af te zetten. De groep was bovendien klein, gemiddeld rond de twintig jaar oud, en de klachten werden zelf gerapporteerd via vragenlijsten. Ook ging het om menstruatiegerelateerde klachten in brede zin, zowel lichamelijk als psychisch, dus niet alleen om de kramp zelf. En in hoeverre de verwachtingen van de deelnemers een rol speelden, is in de studie niet direct gemeten. Dat maakt het een interessant eerste signaal, iets wat de moeite waard is om verder te onderzoeken, maar geen sluitend bewijs dat het effect aan de CBD zelf toe te schrijven is.
Daarnaast is er een Phase II-studie opgezet, waarvan het protocol in 2022 is gepubliceerd in Principles and Practice of Clinical Research, die CBD als op zichzelf staand middel, dus niet gemengd met andere stoffen, vergelijkt met ibuprofen bij menstruatiepijn. Volgens het protocol waren er tot dan toe geen eerdere trials die CBD alleen testten bij deze klacht. Deze studie is gerandomiseerd en driedubbel geblindeerd, wat betekent dat noch de deelnemers, noch het onderzoeksteam, noch de mensen die de data analyseren weten wie welk middel krijgt, een aanzienlijk sterkere onderzoeksopzet dan de studie hierboven. De deelnemers nemen de middelen in over meerdere menstruatiecycli, zodat het effect niet afhankelijk is van toeval in één enkele cyclus.
Voor zover wij konden vinden is dit onderzoek alleen gepubliceerd als protocol, de beschrijving van hoe de studie is opgezet, welke metingen worden gedaan en hoe de data straks geanalyseerd zullen worden. Resultaten hebben we niet gevonden. Met andere woorden: we weten dat deze vraag serieus en zorgvuldig wordt onderzocht, met precies het soort onderzoeksdesign dat overtuigend bewijs zou kunnen leveren, maar we weten nog niet wat eruit komt.
Wat dit voor jou betekent
Op basis van wat er nu bekend is, kunnen we niet zeggen dat CBD bewezen werkt tegen menstruatiepijn zoals ibuprofen dat doet, met decennia aan onderzoek erachter. Wat we wél kunnen zeggen, is dat er serieus wetenschappelijk onderzoek naar loopt, met eerste, voorzichtig positieve signalen uit de open-label studie, en een grondiger opgezette trial die nog moet uitwijzen wat het antwoord daadwerkelijk is. Dat is precies de eerlijke, tussentijdse stand van zaken: interessant genoeg om verder te onderzoeken, nog niet genoeg om er harde beloftes over te doen. CBD wordt in het onderzoek dat tot nu toe is gedaan bovendien over het algemeen goed verdragen, wat op zichzelf al iets zegt over hoe veilig het is om mee te experimenteren.
Veel mensen die CBD gebruiken rond hun menstruatie, doen dat naast hun gebruikelijke pijnstilling, niet in plaats daarvan. Sommigen merken vooral verschil in de dagen ervoor, bij de PMS-klachten zoals de prikkelbaarheid en onrust, anderen juist tijdens de kramp zelf. Dat verschilt van persoon tot persoon, en dat is precies waarom uitproberen, rustig en met realistische verwachtingen, in overleg met jezelf en desnoods je huisarts, op dit moment de enige manier is om te ontdekken of het iets voor jou toevoegt.
Belangrijk: dit artikel is bedoeld als informatie, niet als medisch advies. CBD is geen vervanging voor bestaande behandeling van menstruatieklachten. Aanhoudende of heftige menstruatiepijn kan wijzen op een onderliggende aandoening zoals endometriose; bespreek dit met je huisarts.
Bronnen
- Examination of the Effects of Cannabidiol on Menstrual-Related Symptoms (2024). Experimental and Clinical Psychopharmacology. Gerandomiseerde, open-label studie met 33 deelnemers naar CBD-softgels (160 mg of 320 mg, tweemaal daags) bij menstruatiegerelateerde klachten. researchgate.net/publication/377110401. Studieregistratie: clinicaltrials.gov/study/NCT05679830
- Efficacy of Cannabidiol Versus Ibuprofen in the Relief of Menstrual Pain in Females Living with Primary Dysmenorrhea: A phase II, Non-Inferiority trial (2022). Principles and Practice of Clinical Research. Gepubliceerd studieprotocol; resultaten niet gevonden. journal.ppcr.org/index.php/ppcrjournal/article/view/216
